Wywiad telefoniczny jest coraz częściej stosowanym narzędziem rekrutacyjnym. Służy do pierwszej, wstępnej selekcji kandydatów. W zależności od stanowiska na które aplikujemy oraz konkretnych wymagań w zakresie danego stanowiska może być krótką rozmową sprawdzającą jedynie kilka faktów z CV, może też służyć głębszej diagnozie umiejętności kandydata (np. przy rekrutacji na stanowisko telemarketera)

Jak się przygotować do wywiadu telefonicznego?

Trudności z pozyskaniem pracowników wymagają od wielu firm podjęcia nowych, niestandardowych działań mających na celu pozyskanie pracowników. O ile jeszcze do niedawna wystarczało opublikowanie ogłoszenia rekrutacyjnego w prasie czy w Internecie, o tyle obecnie tworzy się całe kampanie rekrutacyjne oparte o reklamę telewizyjną, radiową, bilboardową czy Internetową. Taka kampania, poza kwestią pozyskania pracowników ma też na celu zbudowanie pozytywnego wizerunku pracodawcy, czyli tzw. employer branding.

Jedną z pierwszych ciekawszych i nietypowych kampanii rekrutacyjnych była kampania firmy Google. Firma umieściła na kilkunastu billboardach w całych Stanach zadanie matematyczne, bez informacji kto ani po co je umieścił. Ci zapaleńcy, którzy zdecydowali się rozwiązać zadanie, otrzymywali link do strony www, na której pojawiała się informacja „Gratulujemy, przeszedłeś do etapu drugiego” po czym pojawiało się kolejne zadanie. Jego prawidłowe rozwiązanie było jednocześnie zaproszeniem do współpracy w firmie. O tym że zaprasza   Google, uczestnicy dowiadywali się dopiero na końcu całego procesu.

Artykuł przygotowany przez Advisory Group “TEST” Human Resources.

Mając już ustaloną datę rozmowy kwalifikacyjnej nie powinniśmy osiadać na laurach, bowiem właśnie teraz nadszedł czas, aby się do tego spotkania przygotować! Podstawowym błędem popełnianym przez niektórych Kandydatów jest… nieprzygotowanie się do rozmowy. Owszem, można iść na tak zwany „żywioł” – ale czy nie osiągnie się lepszego efektu kiedy nie będziemy przy rekruterze wymyślać odpowiedzi „z głowy”?
Fakt, nie można być pewnym tego, jakie pytania zostaną zadane, ani jak rozmowa kwalifikacyjna będzie przebiegać – ale brak przygotowania do rozmowy bywa nieraz przesądzającym elementem wyniku końcowego. 
Są pytania, które z dużą częstotliwością pojawiają się na rozmowach i dziś chciałabym skupić się na trzech z nich.

R: Dlaczego ta firma jest dla Pana(i) interesująca?
K: … a proszę powiedzieć, o jaką firmę chodzi?

To pytanie wcale nie ma na celu sprawdzenie dokładnych wiadomości Kandydata odnoszące się do jego wiedzy o potencjalnie przyszłym pracodawcy. To pytanie jest sprawdzeniem zaangażowania Kandydata, pokazuje czy Kandydat, chociażby w stopniu minimalnym, natrudził się by zaczerpnąć jakichkolwiek wiadomości na temat przyszłego pracodawcy. Nie chodzi o recytowanie dat ze stuletniej historii korporacji, ani o podawanie telefonów do wszystkich działów firmy. To, co jest istotne, to ogólne informacje na temat profilu działalności firmy, a więc: jak długo istnieje na rynku, czym się zajmuje, wielkość przedsiębiorstwa, jakie produkty oferuje itp. Niestety bywa tak, że niektórych Kandydatów bardziej interesuje ich konkretne stanowisko, a to w jakiej firmie będą pracować już nie. Osoba rekrutująca po takiej odpowiedzi może mieć duże wątpliwości, czy ten konkretny Kandydat faktycznie jest zainteresowany tą konkretną ofertą pracy w tej konkretnej firmie;
a przecież takiej osoby poszukuje. Szukany jest nie tylko specjalista ds. jakości, ale specjalista ds. jakości firmy X.
Odbierając telefon związany z zaproszeniem na rozmowę kwalifikacyjną warto jest zapisać sobie nazwę firmy i już po kontakcie telefonicznym prześledzić w Internecie informacje odnoszące się do danej firmy. Warto również popytać znajomych, nawet nie pod kątem samej rozmowy kwalifikacyjnej, ale dla nas samych – przyszłych pracowników.

R: Co Pana(ią) zainteresowało w tej ofercie?
K: Szczerze? Nic!

Częstym pytaniem pojawiającym się ze strony rekrutera jest o ofertę, na którą została wysłana aplikacja. Można mniemać, że jeżeli ktoś wysłał swoje dokumenty na daną ofertę, to coś powinno Kandydata zainteresować w stopniu mniejszym lub większym. Oferty pracy najczęściej zawierają zakres obowiązków jakie będą należeć do osoby na danym stanowisku, chociaż jak można zauważyć w sposób bardzo ogólny. Warto zastanowić się nad tymi zadaniami pod kątem tego co jest interesujące, a co nie jest.
Odpowiedź Kandydata, że jego tak naprawdę nic nie zainteresowało w danej ofercie  jakkolwiek szczera, tak może przekreślać szansę na pozytywne przejście rozmowy kwalifikacyjnej. Odpowiedź taka również może wskazywać na małe zaangażowanie w chęć pozyskania pracy, jak również na stosunkowo niskie zmotywowanie do pracy.

Czytają ofertę pracy dobrze jest zastanowić się nad tym co jest w niej zawarte. Przyjrzeć się obowiązkom, które są w niej wymienione i zastanowić się nad takimi sprawami, jak: czy interesuje Państwa zakres odpowiedzialności na tym stanowisku pracy, czy te obowiązki są w stanie Państwo wypełniać, czy jest coś co będą Państwo wypełniali chętniej, a coś mniej chętniej? Po przeczytaniu radzę również zachować oferty na które się aplikuje. Po telefonie od rekrutera można będzie jeszcze raz przyjrzeć się ofercie już pod kątem rozmowy kwalifikacyjnej.

R: Jak wyobraża sobie Pan(i) pracę na stanowisku Księgowej?
K: … na pewno jako pracę kreatywną, aktywną, z dużym kontaktem z ludźmi..

Dla niektórych Kandydatów, szczególnie tych rozpoczynających karierę zawodową, pytanie o ich wyobrażenie związanego z codzienną pracą na tym stanowisku może wydać się bardzo abstrakcyjne. Niemniej aplikując na konkretne stanowisko można mieć przynajmniej ogólne wyobrażenie o danej pracy. Skąd? Chociażby na podstawie zaprezentowanego w ofercie zakresu obowiązków. Na ich podstawie można określić czy będzie to praca w ciągłym ruchu, czy może przy biurku; z dużym kontaktem z ludźmi, czy może raczej „papierkowa”; czy będzie to praca kreatywna, czy raczej w pewien sposób mechaniczna. Zakres obowiązków przedstawia także ogólne zagadnienia, które będzie się wykonywało na danym stanowisku – inne będą na stanowisku Księgowej, a inne na stanowisku Specjalisty ds. Marketingu.
W sytuacji kiedy Kandydat odpowiada na wyżej postawione pytania w sposób całkowicie nieadekwatny do stanowiska, które miałby objąć (a często bardzo wyidealizowany i tak daleki od rzeczywistości), może to świadczyć również i o tym, iż kiedy przyjdzie mu już pracować w prawdziwych warunkach, może bardzo szybko „wypalić się” i nie mieć motywacji do pracy.
Jest wiele pytań, które (z większą lub mniejszą częstotliwością) pojawiają się na rozmowach kwalifikacyjnych. Na pewno do tej grupy należy także pytanie o oczekiwania finansowe. Możemy również spodziewać się pytań odnośnie wszystkich informacji zawartych w CV,
a które są istotne z punktu stanowiska, o które Kandydat się ubiega. Możemy również spodziewać się pytań odnośnie samego Kandydata. Rekruter w ciągu całej rozmowy kwalifikacyjnej będzie chciał poznać swojego rozmówce – jego zalety, wady, motywatory działania, osobowość itp.

Przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej może być kluczowym aspektem w całej drodze do pozyskania pracy. Nawet nie chodzi tak bardzo o „zabłyśnięcie” na rozmowie przed osobą rekrutującą, ale ważne jest również dla samego Kandydata. Proces przygotowań powoduje, że w pewien sposób zmniejsza się stres wywołany samą rozmową kwalifikacyjną i chociażby także dlatego warto jest poświęcić trochę czasu. 

Dominika Mamro
Advisory Group „TEST” Human Resources
http://www.testhr.pl/ , http://www.raportplacowy.pl/

Rozmowa kwalifikacyjna to decydujący moment każdego procesu selekcji pracowników.

Jeśli po wysłaniu swojego CV zostałeś zaproszony na rozmowę kwalifikacyjną, jest to pierwszy krok do sukcesu. Oznacza to, że zostałeś zakwalifikowany do procesu selekcyjnego, czyli że spełniasz wymagania odpowiadające danemu stanowisku pracy.

Teraz pracodawca chce Cię bliżej poznać, chce wiedzieć, jakie są Twoje zainteresowania, ambicje zawodowe oraz chce się przekonać, co byłbyś gotowy zrobić, aby je zrealizować.
Ponadto pracodawca chce spojrzeć Ci w oczy, zobaczyć, w jaki sposób się komunikujesz z otoczeniem, jak postrzegasz innych, jak słuchasz, jak mówisz oraz czy jesteś spontaniczny; pamiętaj, że nikt nikogo nie zatrudnia, zanim nie pozna go osobiście.
Rozmowa kwalifikacyjna nie jest niczym innym, jak tylko spotkaniem, którego uczestnicy chcą wyciągnąć określone zyski.

Najgorsze w rozmowie kwalifikacyjnej jest to, że często stanowi ona naszą jedyną szansę i jeżeli ją zaprzepaścimy, możliwe, że już się nie powtórzy. Z kolei najlepsze jest to, że to właśnie Ty jesteś kandydatem, a co za tym idzie, masz możliwość zostać wybranym; wiele zależy od Ciebie.
Dlatego właśnie powinieneś poważnie potraktować tego typu spotkanie i przygotować się do niego tak, jak to robią sportowcy przed ważnymi rozgrywkami. Nie pozostawiaj niczego improwizacji. Z pewnością przeszedłeś już przez niejeden egzamin w swoim życiu. Rozmowa kwalifikacyjna jest czymś podobnym, z tą różnicą, że nie musisz wkuwać żadnej lekcji, jedyne co musisz robić, to być sobą.

Etapy rozmowy kwalifikacyjnej:

Rozmowa kwalifikacyjna składa się z trzech etapów: przygotowanie, rozmowa właściwa i pożegnanie.
Oto kilka wstępnych rad, jakie należy mieć na uwadze:
- Pamiętaj, że podczas gdy Ty nie wiesz, czego oczekuje pracodawca, on owszem wie; a na pewno wie, czego nie chce. Postaraj się pozostawić po sobie jasne wrażenie osoby godnej zaufania i dobrego profesjonalisty.
- Nie oceniaj osoby prowadzącej rozmowę.
- Staraj się sprawiać dobre wrażenie, jednak nie udawaj kogoś, kim nie jesteś.
Przygotowanie:
- Zdobądź w miarę możliwości maksimum informacji dotyczących danej firmy.
- Przyjdź na spotkanie na 5 minut przed wyznaczoną godziną.
- Bądź odprężony.
- Odpowiednio się ubierz; ani zbyt elegancko, ani zbyt nieoficjalnie. Zapomnij o koszulkach, dżinsach, piercingu lub innych ostentacyjnych symbolach.
- Zadbaj o schludny wygląd i bądź zdecydowany; tak jakbyś szedł na spotkanie, na którym pragniesz wywrzeć dobre wrażenie.
- Postaraj się wejść na spotkanie z uśmiechem na twarzy. Wszyscy chcą pracować ze szczęśliwymi ludźmi. Poza Twoim wizerunkiem ogromną rolę odgrywa okazanie pozytywnego nastawienia.
- Nie przeprowadzaj pogawędki z sekretarką w recepcji. Najważniejsze jest skupienie i zachowanie powagi.
- Jeśli jesteś zdenerwowany, zaakceptuj to i weź głęboki oddech.
Myśl pozytywnie: skoro zostałeś wybrany, oznacza to, że potrafisz podołać rozmowie.
Podczas rozmowy kwalifikacyjnej:
- Witając się, podaj niespoconą dłoń i utrzymuj z rozmówcą kontakt wzrokowy, tak jakbyś rzeczywiście był bardzo zadowolony ze spotkania.
- Inicjatywa należy do osoby prowadzącej rozmowę. Siadamy dopiero wtedy, gdy dostaniemy na to przyzwolenie; niezbyt blisko ani zbyt daleko od rozmówcy.
- Zawsze miej ręce na wierzchu w oznace, że niczego nie ukrywasz.
- Jeśli jesteś palaczem, zapomnij o nałogu.
- Więcej słuchaj niż mów.
- Odpowiadaj swobodnie na pytania dotyczące Twoich danych personalnych; potwierdzaj informacje zawarte w życiorysie.
- Wyjaśniaj zagadnienia związane z Twoim wykształceniem i doświadczeniem zawodowym.
- Nie wspominaj o niczym, czego nie możesz udowodnić.
- Na otwarte pytania odpowiadaj bez zbytniego zagłębiania się w szczegóły; jednak daj do zrozumienia, że możesz poszerzyć daną odpowiedź, jeżeli Twój rozmówca tego oczekuje.
- Osobę prowadzącą rozmowę interesują nasze konkretne doświadczenia zawodowe, dlatego też omawianie dodatkowych zagadnień jest zbędne.
- Jest ważne, abyś pamiętał nazwy firm oraz był w stanie podać jakieś referencje, gdyż wzbudza to zaufanie.
- Jeśli chcesz o coś zapytać, nie przerywaj rozmówcy, tylko poczekaj na odpowiedni moment.
- Pamiętaj o tym, że czas jest niezmiernie ważny dla naszego rozmówcy.
- Daj do zrozumienia, że z chęcią stawisz się na następnych rozmowach.
Pożegnanie:
- Upewnij się, że zapytałeś się o wszystko, czego chciałeś się dowiedzieć.
- Dowiedz się - w miarę możliwości jak najdokładniej - jaki będzie dalszy przebieg procesu selekcji.
- Nawet jeśli nie podobał Ci się przebieg rozmowy, wychodząc uprzejmie się pożegnaj.
- Zdecydowanie podaj dłoń Twojemu rozmówcy.
- Pożegnaj się ze wszystkimi osobami, które Cię przyjęły.
- Krocz zdecydowanie, tak jakbyś już został wybrany.
- Odpręż się i daj sobie coś w nagrodę, na przykład zadzwoń do przyjaciela.
Po rozmowie kwalifikacyjnej:
- Przeanalizuj punkty spotkania, które nie powiodły się najlepiej.
- Przypomnij sobie, jaki był przebieg rozmowy.
- Zanotuj swoje spostrzeżenia.
- Nie trać wiary; bądź otwarty na nowe propozycje.
- Porozmawiaj z kimś, gdyż pomoże Ci to na odkrycie dobrych i złych stron odbytej rozmowy.

10 najczęstszych postaw, które mogą prowadzić do porażki w trakcie rozmowy Rutyna: poczucie, że musimy iść na jeszcze jedną rozmowę kwalifikacyjną, podczas gdy może się ona okazać decydującą w naszej karierze.
- Nadmierna wiara w siebie: sprawia, że tracimy obiektywizm względem naszej osoby.
- Niepewność: zwiększa się przy każdym nowym spotkaniu.
- Brak samooceny: nie uczymy się i ciągle popełniamy te same błędy.
- Niedocenianie oferowanego nam stanowiska.
- Zbytnie gadulstwo: wszyscy znamy powiedzenie: „mądrej głowie dość dwie słowie”.
- Wątpliwości: osoba wątpiąca nie bardzo wie, czego tak naprawdę chce.
- Zdenerwowanie: naucz się panować nad swoimi nerwami; jeśli jednak jesteś zdenerwowany, powiedz o tym.
- Wyolbrzymianie lub podawanie półprawdy.
- Nienaturalność.

Pamiętaj, że rekrutant wie, czego szuka, a Ty nie. Dlatego zachowuj się naturalnie.

Oparte na rozdziale VII książki „Radź sobie sam” wydanej przez Ośrodek Studiów Ramón Areces.

Bez odpowiedniego przygotowania się do rozmowy kwalifikacyjnej trudno jest liczyć na sukces. Przede wszystkim nie możesz dać się zaskoczyć w momencie pojawienia się pytań dotyczących Twoich spraw prywatnych lub nawet intymnych.

Podczas rozmowy kwalifikacyjnej stawiasz wszystko na jedną kartę. Twój profil zawodowy przekonał pracodawcę, który teraz chce upewnić się w swojej decyzji i poznać Cię z bardziej osobistej strony; dowiedzieć się, jakie są Twoje plany na przyszłość, jak wyrażasz się słownie i jaka jest Twoja mowa ciała. Chociaż zawsze możesz zostać zaskoczony najmniej oczekiwanymi pytaniami, zazwyczaj dotyczą one tych samych kwestii. Z tego względu zawsze lepiej jest przygotować się i nie pozostawić miejsca na improwizację.

Poznaj samego siebie

Najtrudniejsze pytania dotyczą życia osobistego. Przed stawieniem się na rozmowę kwalifikacyjną koniecznie musimy zadać sobie kilka pytań. Zastanów się nad mocnymi i słabymi stronami Twojej osobowości. Rozważ, jakie masz wady i jak mógłbyś je zmienić; dokonaj również przeglądu najlepszych cech Twojego charakteru. Na rozmowie kwalifikacyjnej mogą paść pytania typu:

- Jakbyś się określił?
Jest oczywiste, że nie powinieneś wyrecytować wyuczonej definicji Twojej osobowości, aczkolwiek nie zaszkodzi, jeżeli wcześniej przygotujesz sobie kilka najlepiej pasujących do Ciebie określeń. Oczywiście wybierz te najlepsze; jeszcze nie nadszedł czas na mówienie o Twoich wadach.

- Jakie są Twoje największe wady i zalety?
Mówiąc o zaletach, wybierz te, które w jakiś sposób wpływają na Twój wizerunek zawodowy, na przykład: odpowiedzialność, upór, dążenie do ciągłego doskonalenia się, zorganizowanie itp. Jeżeli chodzi o wady, bądź realistą: Jeszcze parę lat temu, standardowa odpowiedź brzmiała „za dużo od siebie wymagam” lub „jestem przesadnym perfekcjonistą”. W dzisiejszych czasach lepiej jest przyznać się do jakiejś realnej wady, jednak natychmiastowo zaznaczając, że pracujemy nad poprawą.

Plany zawodowe

Innym trudnym terenem, po którym będziemy musieli się poruszać, jest teren zawodowy. Osoba przeprowadzająca wywiad na pewno będzie chciała dowiedzieć się więcej, niż sam chciałbyś powiedzieć o Twoich planach na przyszłość, o dotychczasowych pracach itp. Na tym polu nie musisz być całkowicie szczery, powiedz to, co uważasz, że chciałby usłyszeć Twój rozmówca, mając na uwadze potrzeby firmy. Kieruj się następującymi przykładami:

- Dlaczego chciałbyś zmienić pracę?
To co najczęściej skłania nas do zmiany pracy, to chęć podwyższenia naszych zarobków. Nawet jeżeli tak jest w Twoim przypadku, lepiej tego nie mówić. Powiedz lepiej, że pragniesz podnieść swoje kwalifikacje, podjąć nowe wyzwania i - jeżeli jesteś młody - zdobyć więcej doświadczenia. Również nie należy mówić o tym, że chcesz zmienić pracę, bo nie jesteś w najlepszych relacjach z Twoim szefem lub nie znosisz swoich współpracowników. Jeśli o tym wspomnisz, Twój rozmówca może sobie pomyśleć, że jesteś osobą konfliktową i masz trudności z dostosowaniem się do pracy w zespole. A przecież nie chcesz, aby tak o Tobie pomyślał.

- Jakie są Twoje plany zawodowe na najbliższe dwa lata?
Twojemu rozmówcy na pewno spodoba się, jeśli okażesz, że masz własne plany i jasno określone cele. Jednak niekoniecznie musisz mówić o konkretach; powiedzenie, że chciałbyś mieć pracę, która pozwoli Ci na rozwój i ciągłe wzbogacenie się na polu zawodowym, jest wystarczające. Pamiętaj o tym, aby nie zdradzać planów, które kolidowałyby z oczekiwaniami firmy. Jeśli oferta pracy dotyczy stanowiska wymagającego ciągłości pracy, nie powinieneś mówić, że chcesz zaoszczędzić pieniądze na zagraniczny wyjazd na studia, nawet gdy - z zawodowego punktu widzenia - wydawałoby się to korzystne.

Intymność

Najtrudniejsze pytania dotyczą spraw intymnych kandydata i chociaż są one dość niewygodne i nie powinny pojawiać się na rozmowie kwalifikacyjnej, w rzeczywistości możesz spotkać się z pytaniami typu:

- Jesteś żonaty/zamężna? Masz dziewczynę/chłopaka?
- Masz w planach zajście w ciążę?
- Jesteś katolikiem? Wyznajesz jakąś inną religię?
- Jakie są Twoje zapatrywania polityczne?
- Jak spędzasz wolny czas?

Pytania te w różnym stopniu ingerują w naszą intymność, ale niektóre z nich mogą wprawić nas w zakłopotanie. Czy na nie odpowiesz, czy też nie, zależy wyłącznie od Ciebie; od tego, w jakim stopniu zależy Ci na danym stanowisku pracy, oraz od zaufania, jakie wzbudza w Tobie osoba przeprowadzająca rozmowę. W każdym razie zawsze możesz powiedzieć: „Pytanie to wprawia mnie w zakłopotanie. Czy jest ono rzeczywiście ważne dla procesu selekcji?”

Rzeczowe pytania

Jeżeli idziesz nieprzygotowany na rozmowę kwalifikacyjną, pytania, które mogą sprawić Ci najwięcej kłopotu, to te dotyczące zagadnień związanych z firmą, w której chciałbyś pracować. Często zadawane pytania tego typu mogą być następujące:

- Co myślisz o naszej firmie? Jak ją postrzegasz?
- Dlaczego chciałbyś u nas pracować?
- Jakie są Twoje oczekiwania płacowe?

Przed spotkaniem z potencjalnym pracodawcą powinieneś zebrać maksimum wiadomości dotyczących danej firmy. Dowiedz się, w jakim sektorze działa, jak wygląda jej sytuacja w porównaniu z konkurencyjnymi firmami, jakie ma plany, projekty itp. Zawsze staraj się wyrażać pochlebne opinie o firmie. Jeśli nie możesz się oprzeć wyrażeniu krytyki, pamiętaj o tym, aby była ona uzasadniona.

Jeśli chodzi o oczekiwania płacowe, nieproszony nie wskazuj konkretnej kwoty. Powiedz raczej, że liczysz na wynagrodzenie odpowiadające Twojemu doświadczeniu i umiejętnościom. Jeżeli pracodawca prosi jednak o podanie interesującej Cię wysokości wynagrodzenia, nie spiesz się z odpowiedzią. Najpierw dowiedz się, jak wygląda średnie wynagrodzenie odpowiadające stanowisku, o które się starasz i negocjuj na tej podstawie.

Nie wszystkie rozmowy kwalifikacyjne odbywają się w tych samych warunkach. Zarówno długość takiego spotkania, jak i ilość osób biorących w nim udział mogą być różne. Różny może być również cel i podłoże takiej rozmowy.

Zanim stawisz czoło wyzwaniu, jakim jest jeden z najtrudniejszych i najważniejszych momentów w procesie poszukiwania pracy, powinieneś wiedzieć, co Cię czeka. Możliwe, że rozmowa kwalifikacyjna będzie grupowa lub osobista albo może zadzwoni do Ciebie przedstawiciel firmy w celu przeprowadzenia rozmowy telefonicznej lub też będziesz poddany „przesłuchaniu” przez kilka osób. Nieważne, jakiego rodzaju będzie to spotkanie. Jeżeli się do niego odpowiednio przygotujesz, na pewno wybrniesz z niego obronną ręką.

Długie procesy selekcyjne zazwyczaj składają się z więcej niż jednej rozmowy kwalifikacyjnej. Podczas pierwszego spotkania - zwanego rozmową wstępną - krótko analizuje się życiorysy każdego z kandydatów. Celem tej klasyfikacji jest zmniejszenie ilości osób ubiegających się o dane stanowisko pracy.

Jeżeli należysz do szczęśliwców, którzy pomyślnie przeszli przez ten pierwszy etap, zostaniesz zaproszony na rozmowę, która będzie już miała charakter selekcji właściwej. Celem tego etapu selekcji nie jest wyeliminowanie Cię z procesu, tylko ocena wszystkich zalet i wad związanych z Twoim wykształceniem, doświadczeniem zawodowym i typem osobowości.

Jeżeli pomyślnie przejdziesz przez ten etap, następnym krokiem będzie odbycie ostatecznej rozmowy kwalifikacyjnej. Do tego etapu selekcji przechodzi od 3 do 4 kandydatów. Na tym ostatnim spotkaniu, oprócz osoby przeprowadzającej selekcję może być obecny również Twój przyszły szef. Jest to moment, w którym przedstawia się warunki płacowe i urlopowe, dodatki socjalne itp.

Na tym etapie rozmowa kwalifikacyjna może przybrać trzy różne formy:

- Rozmowa indywidualna: jeden kandydat i jeden przedstawiciel firmy. Jest to najczęściej spotykany typ rozmowy kwalifikacyjnej.

- Rozmowy panelowe: kilka osób rekrutujących przeprowadza rozmowę z jednym kandydatem. Ten typ rozmowy jest często spotykany w branży administracji publicznej lub w ostatnich etapach procesów selekcyjnych, kiedy to pozostało jedynie kilku kandydatów do wyboru.

- Rozmowy grupowe: są prowadzone przez jedną osobę rekrutującą, która przeprowadza rozmowę z kilkoma kandydatami. Ten rodzaj rozmowy kwalifikacyjnej jest zastępowany przez tzw. grupy dynamiczne. W tego typu rozmowach bierze udział od 4 do 8 kandydatów, których stawia się wobec określonego problemu, który muszą wspólnie rozwiązać. Jeżeli znajdziesz się na tego rodzaju rozmowie selekcyjnej, zalecamy Ci znalezienie złotego środka: nie skupiaj całej uwagi na sobie ani nie bądź zbyt nieśmiały.

Na pewno uczestniczyłeś w rozmowach kwalifikacyjnych, na których Twoja rola ograniczała się do odpowiadania na zadawane Ci pytania oraz w innych, podczas których mogłeś swobodnie się wypowiadać. W zależności od trybu przeprowadzania rozmów kwalifikacyjnych, istnieją następujące ich rodzaje: rozmowy sterowane, wolne i mieszane. Wybór konkretnego rodzaju rozmowy zależy od tego, co chce osiągnąć osoba rekrutująca. Jeżeli chodzi o rozmowę sterowaną, jej celem jest zdobycie obiektywnych danych dotyczących kandydata; w przypadku rozmów wolnych czy otwartych, ich celem jest poznanie jego osobowości.

Osoba rekrutująca zazwyczaj stara się wytworzyć przyjazną i spokojną atmosferę. Jego zadaniem jest zapewnienie komfortu psychicznego kandydata. Jednak należy pamiętać o tym, że istnieje inny typ rozmowy, zwany „rozmową kwalifikacyjną w warunkach stresu”. Tego typu rozmowie są poddawane osoby ubiegające się o stanowiska kierownicze i handlowe. Osoba rekrutująca wytwarza nerwową, pełną napięcia sytuację i obserwuje reakcje kandydatów. Jeśli będziesz brał udział w tego typu „rozmowie”, przede wszystkim zachowaj spokój. Potraktuj to jako zwykłą zabawę, której wynik zależy od stopnia Twojego opanowania; im więcej zachowasz zimnej krwi, tym lepszą otrzymasz punktację.

Erika Escamez Bordy, kierownik Profesional CV.com, w niniejszych artykułach przedstawia nam zagadnienie rozmowy kwalifikacyjnej widzianej z niecodziennej, aczkolwiek szalenie realnej perspektywy: to ona będzie musiała stawić czoło bezpośredniemu spotkaniu z pracodawcą. Pozwoli jej to na przedstawienie swoich umiejętności i doświadczenia zdobytego w dziedzinie zarządzania zasobami ludzkimi.

Oczywiście przynależność do określonej płci nie powinna wpływać na proces poszukiwania pracy ani na późniejsze jej wykonywanie. Pomimo tego, że w przeciągu ostatnich lat sytuacja kobiet na rynku pracy znacznie się polepszyła, ciągle pozostaje nam wiele do zrobienia na drodze do równouprawnienia płci w sferze zawodowej. My, kobiety, wchodzimy do organizacji stworzonych głównie przez mężczyzn i działających na ich warunkach. Typowo męska kultura pracy często utrudnia nam rozwijanie naszej kariery zawodowej. Nie jest moim zamiarem wydawanie opinii lub sądów w tej kwestii (tym bardziej, że nie do mnie to należy), jednakże chciałabym zwrócić uwagę - z perspektywy moich własnych doświadczeń zarówno jako osoba rekrutująca, jak i poszukująca pracy - na pewne przeszkody, z jakimi spotykamy się na drodze do zdobycia upragnionego stanowiska.

Rozmowa kwalifikacyjna daje nam możliwość zademonstrowania naszych zdolności i predyspozycji do objęcia określonego stanowiska pracy. Jednak istnieje możliwość, że między nami a naszymi aspiracjami zawodowymi napotkamy na trudne do przebycia bariery. Znając ogólnie przyjęte obawy związane z zawodową aktywnością kobiet, będzie nam łatwiej je przezwyciężyć. W celu rozwinięcia mojej argumentacji, oprę się głównie na jednej z niewielu publikacji dotyczących tego zagadnienia, a mianowicie na książce zatytułowanej „L’entretien d’embaûche au féminin” autorstwa Dominique Duponta-Viau, (Wyd. Rebondir. 1998). Przedstawioną tam analizę problemu opatrzę moimi komentarzami.

Niektóre pytania, skądinąd normalne podczas każdej rozmowy kwalifikacyjnej, w momencie kierowania ich do kobiety nabierają dwuznaczności. Jest to zauważalne przede wszystkim jeżeli chodzi o tradycyjnie męskie stanowiska i branże. Poniżej przeanalizujemy najbardziej podchwytliwe bądź niebezpieczne pytania, które mogą być wynikiem pewnych uprzedzeń.

Pytanie: Praca na tym stanowisku może wiązać się z koniecznością wydłużenia czasu pracy. Czy stanowiłoby to jakiś problem?

Uprzedzenie: Kobiety mają mniejszą dyspozycyjność czasową. Niechętnie zgadzają się na przedłużanie swojego czasu pracy.

Odpowiedź: Nie. Oczywiście, jeżeli byłoby to konieczne, jestem gotowa do pracy w większym wymiarze godzin.

Odpowiadając na to pytanie, należy podkreślić, że dyspozycyjność czasowa nie ma nic wspólnego z wyczerpującą pracą, kiedy to sama obecność pracownika nie jest gwarancją jego wydajności. Nigdy nie należy przedkładać ilości czasu poświęconego na pracę ponad jakość jej wykonania: jeżeli pracownik dobrze wykonuje swoje obowiązki, nie potrzebuje poświęcać im większej niż przewidziana ilości godzin. Pomijając oczywiście szczególne okoliczności, wymagające od pracownika całkowitego poświęcenia.

W tym miejscu należałoby podkreślić wagę dobrej organizacji pracy. Zastanów się, jak organizujesz swój czas zarówno na polu zawodowym, jak i prywatnym. Na pewno nieraz spotkałyśmy się z sytuacją, kiedy na nasze obowiązki zawodowe nałożyły się obowiązki związane z życiem osobistym, takie jak prowadzenie domu czy obowiązki rodzinne. Sprostanie tego typu sytuacjom nie jest niczym nagannym i jest dowodem na to, że potrafimy efektywnie zarządzać czasem.

Pytanie: Przedstawione tutaj argumenty wydają mi się słuszne, aczkolwiek muszę zaznaczyć, że oferowane stanowisko wymaga całkowitego poświęcenia się pracownika. Czy stanowi to jakiś problem?

Uprzedzenie: Kobieta nie poświęca się wystarczająco firmie

Tego rodzaju postawienie sprawy znowu odpowiada przestarzałej - aczkolwiek nie tak mało popularnej - formie myślenia. W jaki sposób odpowiedzieć na taki zarzut? Należałoby spojrzeć na zagadnienie oddania się firmie z innej perspektywy: praca nie może szkodzić rozwojowi osobistemu jednostki w innych sferach życia, ponieważ taki rozwój na dłuższą metę jest korzystny dla firmy.

Oczywiście należałoby podkreślić naszą dyspozycyjność i całkowite oddanie temu wszystkiemu, co bierzemy na poważnie a przecież nasza praca jest czymś ważnym dla nas.

Pytanie: Czy jest Pani świadoma tego, że w tym sektorze i w tej firmie będzie miała Pani do czynienia prawie wyłącznie z mężczyznami? Jak poradziłaby sobie Pani w przypadku pojawienia się jakiegoś konfliktu w Pani otoczeniu?

Uprzedzenie: Praca ta jest przeznaczona dla mężczyzn

Niektóre firmy, opisując profil poszukiwanego pracownika, często dodają, że „oferta jest skierowana dla mężczyzn” i gwoli usprawiedliwienia przedstawiają pozornie logiczne argumenty: „będzie zmuszony stawić czoło mężczyznom; kobieta temu nie podoła, nie będzie w stanie się im sprzeciwić i nie będzie przez nich szanowana”.

Czyż nie brzmi to jak atawizm? Czemu więc miałaby służyć moja obecność? Spróbujmy rozwiać wątpliwości naszego rozmówcy. Z naszego punktu widzenia nie istnieje żaden typowo męski, niezawodny sposób zażegnywania konfliktów czy rozwiązywania problemów, ale owszem, istnieją poprawne sposoby ich rozwiązywania. Jeśli oczekuje się, że autorytet nie będzie pochodził z rozsądku, ale z jakiegoś innego zewnętrznego źródła (testosteronu?), to faktycznie należałoby stwierdzić, że nie nadajemy się na dane stanowisko.

Jeżeli inteligentnie zaprezentujemy nasze doświadczenie zawodowe i przekonująco przedstawimy nasze cele i dotychczasowe osiągnięcia, żaden rozmówca nie będzie mógł obstawać przy swoich początkowych uprzedzeniach. Jeśli pomimo wszystko nie ulega, nie wysilaj się, bo naprawdę nie warto. W takim przypadku po prostu uprzejmie zakończ spotkanie. Oczywiście, jeśli masz ochotę powiedzieć to, co naprawdę myślisz, nie hamuj się.

Pytanie: Jaka jest Pani sytuacja rodzinna?

Uprzedzenie: Jak tylko będzie mogła, zajdzie w ciążę

Być może nasz rozmówca zdradza pewne zaniepokojenie związane z tym, że ma do czynienia z kobietą, czyli z kimś, komu „grozi” macierzyństwo. Najprawdopodobniej nie zdradzi tego w sposób bezpośredni. Znowu czujemy się zobowiązane do rozwiania jego wątpliwości. Nie pozwólmy na przemilczenie tematu, jeśli wyczujemy, że nasz rozmówca ma wątpliwości w tej kwestii; Postarajmy się go uspokoić. To my jesteśmy głównymi zainteresowanymi wyjaśnieniem tego zagadnienia.

Oczywiście na pierwszym spotkaniu z potencjalnym pracodawcą nigdy nie należy oświadczać, że planujemy mieć dziecko (jeśli rzeczywiście o tym myślimy). Jednak niewątpliwie należałoby powiedzieć o tym, że posiadanie dzieci powinno być zaplanowane i że jesteśmy świadome konieczności pogodzenia naszych aspiracji zawodowych z osobistymi. W dzisiejszych czasach kobieta, która decyduje się na macierzyństwo, nie chce, aby fakt posiadania dzieci wiązał się z niekończącym się okresem bierności zawodowej, tylko z krótką przerwą, która niewątpliwie wzbogaci ją jako osobę, a co za tym idzie, jako pracownika.

Warto przytoczyć również argument związany z tym, że obowiązki związane z posiadaniem dzieci zazwyczaj są dzielone pomiędzy dwóch małżonków i że nasz partner z pewnością stanie na wysokości zadania. Ponadto w większości przypadków kobieta może pracować nawet do kilku dni przed porodem. Oczywiście nie możemy zapominać o korzystnych dla firmy ustawach rządowych, według których pracodawca jest zwolniony z opłacania składki na ubezpieczenie społeczne za pracownika zastępującego kobietę, która jest na zwolnieniu macierzyńskim (przypadek hiszpański - przyp. tłum.).

Jednakże argumentem o największej wadze jest fakt, że posiadanie dzieci zajmuje uprzywilejowane miejsce w procesie dojrzewania emocjonalnego każdej kobiety. Jest dla niej wspaniałym i niezastąpionym doświadczeniem, potrzebnym nie tylko do rozwoju cywilizacji, ale także do rozwoju firmy, która podobnie jak sama kobieta wzbogaca się o nowe wartości.

Ostatnio wiele mówi się o inteligencji emocjonalnej jako najważniejszym elemencie zarówno udanego życia osobistego, jak i prawidłowego funkcjonowania firm i organizacji. A my, kobiety, doskonale wiemy, jak kierować naszymi emocjami, gdyż zawsze przykładałyśmy ogromną wagę do związków międzyludzkich.

Kadra kierownicza firm jest świadoma tego, że równowaga w sferze emocjonalnej jest gwarancją równowagi na polu zawodowym każdego z nas. Guru managementu oznajmiają, że: aktualna, ciągle przeobrażająca się ekonomia potrzebuje pracowników twórczych, otwartych na zmiany i szalenie intuicyjnych, czyli pracowników o zaletach od zawsze przypisywanych płci żeńskiej.

W procesach selekcji personelu widoczny jest wzrost zainteresowania kandydatami płci żeńskiej: aktualnie kierownicze stanowiska postrzegane są raczej w kategoriach okazji, jaką należy wykorzystać w danym momencie, niż kariery zawodowej. A w dzisiejszych czasach osoby najbardziej przyzwyczajone do dostosowywania się do tego typu sytuacji to kobiety.

Zasięgnęliśmy opinii na ten temat w kilku firmach i oto, czego się dowiedzieliśmy:

Z jednej strony jest wiadome, że dyskretny strój na pewno nikogo nie urazi, jednak z drugiej strony taki strój nie pomoże nam zapisać się w pamięci osoby prowadzącej spotkanie. Oczywiście rodzaj ubioru, jaki wybierzesz, będzie zależał od: rodzaju stanowiska, o jakie się ubiegasz, sektora firmy oraz od Twoich własnych cech charakteru, jakie chciałbyś uwypuklić.

Margarita Rodríquez, kierownik działu kadr w jednej z pierwszych firm zajmujących się Internetem, z siedmioletnim doświadczeniem w przeprowadzaniu procesów rekrutacyjnych dla branży Telekomunikacji i Reklamy twierdzi, że „czasy granatowych mundurków już dawno się skończyły”, chociaż podkreśla, że czarny kolor jest najpopularniejszy. Jeśli szukasz pracy na stanowisku kreatywnego twórcy reklam, zaprezentuj coś bardziej oryginalnego, jak na przykład „spodnie w wesołym kolorze … bo przecież musisz się sprzedać, a Twoim celem jest zapisanie się w pamięci pracodawcy”.

Esther, świeżo upieczona absolwentka wyższej uczelni, aktualnie asystentka w agencji reklamowej radzi: „Jeśli szukasz pracy w branży rozrywkowej (kino, sztuka, wydawnictwa, projektowanie, agencje reklamowe lub Public Relations o charakterze liberalnym), powinieneś wykazać się indywidualizmem i nie sprawiać wrażenia chodzącej maszyny do pracy. Postaraj się, aby pokazać swój jak najbardziej reprezentacyjny wizerunek i nie zjawić się na rozmowie kwalifikacyjnej ubrany w przysłowiowe papcie.”

Daj z siebie to, co najlepsze.

Podczas rozmowy kwalifikacyjnej, podobnie jak na egzaminie, cel jaki przyświeca każdemu z nas jest pokazanie się z jak najlepszej strony. Chociaż wydawać by się to mogło czymś naturalnym, fakt postawienia na „ja” zamiast na „lepiej” sprawia, że znaczenie słowa wizerunek kompletnie się zmienia. Jeśli nie czujesz się dobrze w ubraniu, jakie masz na sobie podczas rozmowy kwalifikacyjnej, powinieneś zastanowić się, czy rzeczywiście chcesz pracować na oferowanym stanowisku.

Weź pod uwagę słowa Marii, doradcy d/s marketingu, która stawiła się na swojej pierwszej rozmowie kwalifikacyjnej w firmie, w której do dzisiaj pracuje ,”w drogim markowym żakiecie, którego nie cierpiałam, tak jak nie cierpię wszystkich garniturów”. Chciałam sprawić wrażenie dojrzałej profesjonalistki. Właśnie skończyłam studia i chciałam wyglądać na kilka lat starszą, ale czułam się niezręcznie podczas całej rozmowy.” Maria ukończyła historię sztuki i zainteresowała się tą pracą, ponieważ z oferty wynikało, że jest to odpowiedzialne stanowisko dla kreatywnej osoby. A dzisiaj mówi: „Od lat pracuję na stanowisku, którego nienawidzę; w pracy cały czas muszę nosić żakiety. Myślę, że to właśnie czeka osoby, które starają się udawać kogoś, kim tak naprawdę wcale nie chcą być.”

W razie wątpliwości dotyczących ubioru, radzimy wybrać strój oficjalny. Ubierz się możliwie jak najlepiej, pamiętając o schludności ubioru i dbając o szczegóły podkreślające Twój styl. Perfumy zostaw na innego typu spotkania, ale nie zapominaj o użyciu dezodorantu. Mężczyźni: ogólcie się. Kobiety: nie przesadzajcie z makijażem. I coś, o czym nie można zapomnieć - przed spotkaniem zadbajcie o schludny wygląd dłoni. Przypomnicie sobie o tej radzie w momencie, gdy osoba przeprowadzająca rozmowę przypieczętuje umowę o pracę uściskiem dłoni.

Daniel Fernández, dziennikarz